سید احمد محیط طباطبایی- بررسی کلان محله عودلاجان

سید احمد محیط طباطبایی- بررسی کلان محله عودلاجان

وجود امامزاده ها در شهرهای مختلف از دیرباز با عنصری به نام بازارچه همراه بوده که در فضای پیرامونی آن وجود داشته است. حفظ و احیای این ساختار در کنار شناسایی شاخص ها و ظرفیت های موجود آن می تواند به ایجاد مجموعه ای ماندگار بیانجامد. راسته امامزاده یحیی نیز با وجود عناصر ارزشمندی چون آستان امامزاده، سرای کاظمی، حمام نواب و شاخص های مهم دیگر، نیازمند برنامه ریزی و طراحی مناسبی است که با بافت و تاریخ محله هم خوانی داشته باشد. تحقق این امر درگرو تعریف کاربری های جدیدی است که ضمن حفظ هویت تاریخی این شاخص ها، فضایی تفریحی – گردشی بیافریند؛ چنانچه ضمن استفاده بهینه اهالی محله، به جذب گردشگران برون بافتی منجر شود. در این زمینه با محیط طباطبایی به گفتگو نشستیم.

 

سید احمد محیط طباطبایی کارشناس امور فرهنگی و رئیس کمیته ملی موزه های ایران (ICOM) است. او درباره راسته امامزاده یحیی و …

ادامه مطلب

توجه ویژه به طرح های عودلاجان

توجه ویژه به طرح های عودلاجان

بررسی وضعیت اجتماعی، اقتصادی و کالبدی عودلاجان، طرح منظر شهری و تعریف و انجام فعالیت ها و پروژه های محلی از مسائل مهم و تاثیرگذار در احیا و نوسازی کلان محله عودلاجان، به عنوان مرکز تاریخی شهر تهران است. تعویق در تصویب طرح های محلی، به رغم لزوم اجرا و انجام طرح های جامع محلی، گسترش آسیب های اجتماعی، تخریب روزافزون بافت و سردرگمی ساکنان و مالکان درباره آینده محله، معضلاتی است که لحاظ آن در تصمیماتی که مسئولان و دست اندرکاران اتخاد می کنند، الزامی است. به قطع، رسیدن به راهکارهای اجرایی، درگرو اجماع دست اندرکاران و تدوین سیاستی جامع و لازم الاجراست. دفترمحلی عودلاجان نیز در این زمینه در جلسه ای با حضور مسئولان محلی به بررسی وضعیت محله پرداخت.

به همین منظور در بیست و یکم خرداد ماه، جلسه ای در دفترمحلی عودلاجان با حضور مهندس بزرگوار- شهردار منطقه ۱۲ -، مهندس بیدخام – معاون شهرسازی و …

ادامه مطلب

تراکم دوران قجر

تراکم دوران قجر

محله فخیمه عودلاجان در دوران قاجار در اوج شکوه و رونق خود بوده است. اکثر بناهای باشکوه بازمانده از قدیم، در دوران قجر ساخته شده بود. ساختمان های آن دوره که با مصالح اصل ایرانی(!) ساخته می شدند، هنوز خم به ابرو نیاورده اند. اصلا این ساختمان های باقی مانده، انگار به ساختمان های جدید دهن کجی می کنند!

درباره این ساختمان ها و معضلات جدیدی که در محله از زمین سبز شده، مثل تراکم و ارتفاع ساخت و ساز و مهندسی ناظر و غیره و غیره، سؤالی اعماق ذهنم را قلقلک می دهد: نصیرالدوله، میرزاآقا بزرگ نوری، معمارباشی و دیگر سرمایه داران و زمین داران آن دوران چقدر پول تراکم می دادند؟ یا همین بادگیر مدرسه معمارباشی که نزدیک شش متری ارتفاع دارد، با کدام مجوز ساخته شده است؟ مهندس ناظر خانه مؤتمن الاطباء که سه طبقه دارد که بود؟

گاهی فکر می کنم مشکلات ساخت و ساز و …

ادامه مطلب

شهیدی که القاب برایش کوچک است

شهیدی که القاب برایش کوچک است

«روزی یکی از روحانیون نزدیک محله امام زاده یحیی از آقا برای ناهار دعوت کرد. آقا هم قبول کرد، من هم همراه ایشان بودم. وقتی پدرم وارد شد و نشست، به میزبان گفت: از در و دیوار این خانه غم می بارد، علت آن چیست؟ گفت: آقا، این خانه وقف است. آقا فرمود: آیا متولی آن را میشناسی و اجاره اش را میدهی؟ گفت: نه آقا، نمی شناسم. آقا فرمود: همین است که خودت را دچار گرفتاری کرده ای. حقوق وقف را ضایع و نیت واقف را نابود کرده ای و زندگی خودت را تباه. هر چه زودتر خودت را خلاص کن.» وی پارسا و بزرگواری ثابت قدم بود که لحظه ای با استبداد و استعمار سازش نکرد و در تمامی مدت عمرش ساده زیستی، تواضع، قناعت و به دور بودن از هرگونه رفاه طلبی را شیوه زندگی خویش کرد. این نوشته نگاهی کوتاه به زندگی ابرمردی دارد که طی …

ادامه مطلب

آی بچه های تهرون بیایید و در محله هایتان زندگی کنید

آی بچه های تهرون بیایید و در محله هایتان زندگی کنید

مرتضی لبانی مطلق از تهرانی های اصیلی است که همچنان در محله عودلاجان زندگی می کند. وی در سال ۱۳۳۴ در محله امام زاده یحیی متولد شده و اکنون ساکن خیابان ری است. او در زمان انقلاب، در مدرسه رفاه و علوی در خدمت امام بود و بعد از رفتن امام به قم در کمیته انقلاب نزد آقای مهدوی کنی تا سال ۱۳۶۳ فعالیت کرد و پس از آن نیز تا سال ۱۳۷۱ در دادستانی انقلاب و دادسرای عمومی تهران سمت هایی را به عهده داشت. آقای لبانی که در مقطع فوق لیسانس در رشته مدیریت تحصیل کرده است، اکنون در سازمان قضایی نیروهای مسلح فعالیت می کند. وی با وجود مشغله از محله خود غافل نمانده است و در مسجد حوض واقع در خیابان مصطفی خمینی رسیدگی به امور را برعهده دارد. در مسجد ساده، اما زیبای حوض به گفتگو با وی نشستیم.

از چه زمانی در این مسجد …

ادامه مطلب

آیینه کاری، هنری ایرانی

آیینه کاری، هنری ایرانی

آیینه در فرهنگ ایرانی نماد پاکی، راستی و صداقت است و به همین دلیل است که ایرانیان از آیینه در خانه، آئین ها و مراسم و حتی معماری بسیار استفاده می کنند. از آیینه در معماری به منزله عنصری تزئینی و به دلیل جذب نور بیشتر و ایجاد محیطی دل انگیز استفاده شده است. در واقع استفاده از آیینه در تزئین بنا یا معماری ابتکار هنرمندان ایرانی است و اوج شکوفایی هنر آیینه کاری در معماری دوره ی قاجاریه بوده است که نمونه های بسیاری از آن را در عودلاجان می توان یافت.

آیینه کاری، این هنر تزیینی ایرانی ابتدا با نصب آیینه های بزرگ بر بدنه بنا چه درون و چه نمای بیرونی بنا استفاده می شد. در بناهای دوران صفوی نمونه های بسیاری از این گونه آیینه کاری داریم که در کاخ های دوره قاجاریه نیز استفاده می شد. از نمونه های شاخص کاربرد آیینه قدی در دوره …

ادامه مطلب

خانه فرهنگ بازار

خانه فرهنگ بازار

خیابان امیر کبیر، کوچه ناظم الاطباء، کوچه حشمتی، کوچه کمالی، خانه فرهنگ بازار. اینجا خانه ای با قدمت ۱۵۰ ساله و به مساحت ۸۰۰ متر مربع قرار دارد که متعلق به خانم سلطان بیگم شجاعی – منسوب به عمه ناصرالدین شاه- بوده است. پس از آن نیز در تملک خانواده شهید نیرنما بوده است. در حال حاضر هم به عنوان خانه فرهنگ بازار فعالیت می کند. نامگذاری خانه فرهنگ بازار، تنها به دلیل نزدیک بودن به محدوده بازار نبوده است، بلکه تبدیل این محل به محلی فرهنگی هنری نه تنها برای سکنه، بلکه محل حضور و گردهم آیی کسبه بازار نیز مد نظر بوده است.

با ورود به ساختمان، حیاطی قدیمی و با صفا و بنایی قرینه و چشم نواز پیش رویمان است. کتیبه ای که در هنگام ورود رو به روی ما قرار دارد، هنر دست گروه هنرمند ناردون است. در سمت راست ساختمان تالار آیینه و پنجره ارسی …

ادامه مطلب

جاذبه های گردشگری امامزاده یحیی «ع»

مردم شناسی گردشگری، با توجه به دیدگاه های خود درباره ارتباط فرهنگ و توریسم در هر منطقه، نقش بسزایی در معرفی و تحلیل مناطق مورد بررسی خود دارد. مردم شناس در بررسی پدیده گردشگری، عوامل و جنبه های مختلف گردشگری را در رابطه با دیگر پدیده های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی مطالعه می کند. یکی از شاخصه های مهم توریسم که سهم قابل توجهی از فعالیت های جهانگردی را به خود اختصاص می دهد، توریسم مذهبی است. جهانگردی مذهبی عبارت است از بازدید از اماکن مقدس نظیر زیارتگاه ها، مقابر امامزاده ها و نظایر آن ها.

اماکن مذهبی ایران زمین، معرف اعتقادات مردم این سرزمین از دورترین زمان ها هستند. علاوه بر قداست و معنویت منحصر به فرد خود، بیان کننده آداب و رسوم، باورها و اعتقادات، روحیه، اخلاقیات، اندیشه و عقیده نسل ها هستند که البته این ویژگی ها نه تنها در بناهای عظیم، که در ابنیه کوچک …

ادامه مطلب

فضای سبز می خواهیم یا نه؟

فضای سبز می خواهیم یا نه؟

چندی پیش که در حال خروج از خانه بودم، یکی از همسایه های کوچه رو به رو متوقفم کرد و پرسید: آیا ما می توانیم درخواست وی و همسایه های دیوار به دیوارشان را در نشریه منعکس کنیم؟ بدون دادن قول قطعی از او خواستم، درخواست خود را بگوید و او که انگار کمی خوشحال شده بود، گفت انتهای کوچه ما یک زمین بایر است که تازه خریداری و به صورت خرابه رها شده است. کاش شهرداری در آنجا یک پارک کوچک بسازد. در نظر اول این درخواست خیلی هم خوب به نظر می رسید. وقتی از مشکلات آن زمین پرسیدم، گفت محل تجمع معتادان شده و آسایش و آرامش را از ما گرفته است. می گفت در آنجا علنا مواد مخدر استعمال می شود و … . درد دل های به حق این هم محله ای گوشه ذهنم مانده بود، چند جایی هم مطرحش کردم. البته همه ما می …

ادامه مطلب

مفخر تاریخ طبابت در دربار ناصرالدین شاه

مفخر تاریخ طبابت در دربار ناصرالدین شاه

در آن روزگار یعنى زمان ناصرالدین شاه این ساختمان از بهترین بناهای تهران بود. به طوری که مأمورین مخفى شاه که مراقب امورمالى بستگان دولت بودند آن را به شاه گزارش داده بودند. یک روز که موتمن الاطباء به اصطلاح شرف یاب حضور بود، شاه به اوگفته بود حکیم باشى شنیده ‏ام عمارت سه طبقه ‏اى ساخته ‏اى و در این مورد از وی تحقیق کرده بود.

میرزا زین العابدین خان دنبلی ضرابی ملقب به مؤتمن الاطبا فرزند میرزا محمدخان و نواده میرزا احمدخان صبور، پزشک مخصوص ناصرالدین شاه قاجار بود. پدرش میرزا محمد که از مستوفیان دربار و دستگاه دیوانی محمد شاه قاجار بود، با کمک معلمان سرخانه، تاریخ، متون نظم و نثر، ادبیات فارسی و عربی را به پسرش آموزش داد.(۱) پس از تاسیس دارالفنون، وی نخستین فارغ التحصیل دارالفنون و شاگرد اساتیدی چون علی اکبر خان ناظم الاطباء و دکتر تلوزان فرانسوی بود. موتمن الاطبا از جراحان …

ادامه مطلب