چرا باید خانه ها در محدوده تاریخی دو طبقه ساخته شوند

یکی از دغدغه های ساکنان عودلاجان، قوانین و محدودیت های ساخت و سازی است که برای آن وضع و سبب اعتراض آنان شده است، ولی باید دید سبب وضع این قوانین و محدودیت ها چیست و چه اهدافی را دنبال می کند. تعیین محدودیت های ارتفاعی و طولی چه منافعی را برای محله در پی دارد؟

   یکی از اصول اولیه در حفاظت از بافت قدیم شهرها تعیین محدوده آن است. تعیین محدوده بافت تاریخی، علاوه بر شناساندن مرز بافت تاریخی، این امکان را برای مسئولان فراهم می کند تا ضوابط و قوانین ویژه ای برای نگهداری آن تعیین کنند. حفاظت از بافت قدیمی، امکانات و شرایط خاصی را نیاز دارد که مستلزم صرف وقت و هزینه است.

   تعریف و تغییر مشاغل متناسب با بافت که ارزش های بافت تاریخی را حفظ کند، می تواند اقتصاد محله را متحول کند. بافت های تاریخی برای ماندگاری باید سرزندگی و حیات …

ادامه مطلب

خاطراتی از عودلاجان

پامنار، دهه پنجاه

شاید امروزه اتفاقات خاص و خاطره ساز در محله عودلاجان، به دلیل تجاری شدن محله رخ نمی دهد، اما اتفاقات سال های نه چندان دور، به خاطره ای تبدیل و در ذهن اکثر قدیمی های محله ماندگار شده است. خاطراتی که نقل آن شیرین است. شاید گفتنش بد نباشد و با گفتن خاطرات، تاریخ محله ای را که دوست داریم، حفظ کنیم. به امید آن روز که ما جوانان، بتوانیم خاطراتی از محله را به عنوان میراث شفاهی خود برای دیگران بازگو کنیم.

   خاطرات گفته شده در این صفحه بدون نام واقعی و مستند به تاریخ شفاهی است که سینه به سینه بین اهالی قدیمی محله نقل شده است.

   در محله عودلاجان، از گذشته دور مسلمانان و یهودی ها به دور از هرگونه مرز دینی با یکدیگر زندگی می کردند و همواره با یکدیگر روابطی دوستانه و تجاری داشتند. داستانی که در ادامه می آید …

ادامه مطلب

خانه کوچه فیروزکوهی یا عین الملک؟!

خانه کوچه فیروزکوهی یا عین الملک؟!

در خیابان مصطفی خمینی (خیابان سیروس سابق) ابتدای چهار راه سرچشمه در خیابان امیرکبیر، کوچه شهید علیرضا جاویدی، کوچه شهید ناصر فیروزکوهی، پلاک ۴۴ یک بنای تاریخی در سال ۱۳۸۴ به شماره ۱۳۵۶۳ به ثبت میراث فرهنگی رسیده است، اما آنچه شاهد هستیم، درب های بسته این بنای مسکونی و ثبت آن با نام اشتباه از سوی میراث فرهنگی است. ما با اشاره به تاریخچه بنا و ارزش های پنهان پشت درهای آجر چینی شده آن، سعی در معرفی این بنا داریم.

پیشینه  تاریخی بنا

در پرونده ثبتی خانه کوچه فیروزکوهی هیچ گونه پیشینه تاریخی درباره اینکه اثر فوق، متعلق به کدام شخصیت از سران قاجاری است، نیامده است. تنها سر نخ در زمینه اینکه این اثر متعلق به کیست، اسم خانه است که به نام «فیروزکوهی» نامیده می شود. در تماس های صورت گرفته با تدوین کنندگان پرونده ثبتی این خانه تاریخی، اطلاعات قابل توجه تاریخی به دست نیامد …

ادامه مطلب

وصله کــــاری چاره کــار نیست

وصله کــــاری چاره کــار نیست

۱

پارچه فروشی یکی از مشاغل ویژه محله و ساکنان آن است. مرتضی اسماعیل زاده، پارچه فروش و کاسبی قدیمی است که سال های زیادی در راسته امامزاده یحیی مشغول به کار است. وی که ۶۵ سال دارد و از دوران رونق تا رکود بازارچه امامزاده را به چشم خود دیده است، با تأسف از وضعیت کنونی محله سخن می گوید و چون سایر اهالی، آرزوی رونق و بازگشت حیات و زندگی به محله را دارد.

مغازه مرتضی اسماعیل زاده در فضای مسقف بازارچه قرار دارد. نزد او می رویم. از کسب و کارش و وضعیت محله می پرسیم.

  از چه زمانی به کسب و کار در بازارچه امامزاده یحیی مشغول هستید؟

حدود ۵۱ سال است که در این جا کار می کنم. این پارچه فروشی حدود۶۰- ۷۰  سالی است که در اینجا وجود دارد. در گذشته شاگرد مغازه بودم و بعدها صاحب مغازه شدم و از آن زمان …

ادامه مطلب

کاروان سراهای عودلاجـــان

کاروان سراهای عودلاجـــان

بازارچه عودلاجان

سجاد عسگری – فعال حوزه میراث فرهنگی شهر تهران

تهران قدیم از پنج محله به نام های عودلاجان، ارگ، سنگلج، بازار و چاله میدان تشکیل می شد. عودلاجان یا اودلاجان از محله های قدیمی پایتخت است. بعضی نام اودلاجان را تغییر یافته ی آو- دراجین می دانند که در زبان تاتی بومی تهران به معنی «جای تقسیم آب» است. (او) در لهجه محلی به معنای آب و دراجان به معنای پخش کردن آب نهر به چندین شاخه کوچک است. برخی نیز نام این محله را تلفظ «عبدالله جان» به گویش کلیمیان و برخی آن را ترکیب دو واژه «عود» و «لاجی» می دانند که به دلیل قرار داشتن بازار عطاران در این منطقه به این نام معروف شده است.

   عودلاجان قدیم با ۲۶۱۹ خانه و ۱۱۴۶ دکان، مرفه ‌نشین ترین و بزرگ ‌ترین محله شهر بوده است. هم اکنون این محله به خیابان ‌های ناصرخسرو از …

ادامه مطلب

لوحه برنجی و سه لوحه کاشی مستطیل امامزاده یحیـــی (ع)

بررسی دیدگاههای مردم شناسی دینی و توجه به ساختارهای انسان شناسانه ابنیه مذهبی بیانگر آن است که آثار تاریخی و به ویژه بناهای مذهبی در غوغای تهران گم شدند و قدیمیترین بناهای تهران مقابر و امامزادهها هستند. امامزاده یحیی (ع) که همواره موجب برکت محله عودلاجان، استشفاء خاطر نیازمندان  و طرف توجه اهل دل و عاشقان ائمه معصومین بوده است.

   لوح در فرهنگ ایرانی به هر چه که پهن باشد، از استخوان و کتف و تخته و جز آن که در آن نویسند، می گویند. مواردی چون لوح محفوظ ، لوح تربت، لوح تعلیم ،  لوح دیوان شعرا ، لوح طلسم در فرهنگ ما همواره استفاده می شده است.

   لوح برنجی کوچک شش گوش به طول ۲۳ سانتی‌متر و عرض ۱۶ سانتی‌متر هنگام پی‌برداری بقعه فعلی در سردابه‌ای که از شن و مصالح زاید پر شده بود به دست آمد که با عباراتی غیرفصیح …

ادامه مطلب

هم نوعت را مثل خودت دوست بدار

هم نوعت را مثل خودت دوست بدار

 درمانگاه کانون خیرخواه در سال۱۳۲۱ه.ش در محل کنیسا ملاحنیفا افتتاح شد. آن تشکل کوچک به یاری خداوند و نیت خیر بنیانگذاران، رفته رفته گسترش یافت و از همان ایام، تمام امکانات بهداشتی و درمانی بدون درنظر گرفتن رنگ پوست، نژاد و مذهب در اختیار هموطنان قرار گرفت.

   دکتر رحیم کهن یکی از اعضا کانون خیرخواه با تشریح اهداف کانون، از دوستش -دکتر سپیر- برای عضویت و همکاری در کانون دعوت می کند. وی مشتاقانه از این امر استقبال می کند و عضویت را می پذیرد. در اولین جلسه با حضور دکتر سپیر ریاست کانون به وی واگذار می شود.

   نخستین حرکت کانون آشنا کردن مستمندان با اهمیت بهداشت و نظافت بود، پس از آن با تهیه مقدمات در صدد یافتن پایگاهی برآمدند. در بین محل های پیشنهاد شده، کنیسای ملاحنیفا انتخاب شد. با همکاری یوسف ملمد، مسئول کنیسا اولین پایگاه به صورت یک مرکز درمانی با همت چند …

ادامه مطلب

عودلاجان پایتختی در دل پایتخت ایران

عودلاجان پایتختی در دل پایتخت ایران

احمد محیط طباطبایی

تهران شهری قدیمی است که از هشت هزار سال قبل در آن سکونت وجود داشته و یکی از عوامل استقرار و سکونت در آن آب و خاک مناسب است. این شهر در دامنه جنوبی البرز، همیشه به عنوان راه ارتباطی مهمی محسوب می شده که مرز بندی ها بر اساس آن شکل می گرفته است. موقعیت بادها نیز در این ناحیه، تعادلی است. محل تلاقی مجموعه بادهای سرد سنتی که به باد مه موسومند و از آذربایجان می وزند و بادهای گرمی که به باد ری موسومند و از زاویه جنوبی می وزند، فضایی را به وجود می آورد که معماری قدیم ما  متناسب با آن به وجود آمده است.

   تهران با بیش از ۲۰۰ سال سابقه پایتختی در یک دالان تاریخی قرار گرفته است که مهمترین موقعیت ارتباطی شرق و غرب فلات ایران محسوب می شود. جاده ابریشم به این معنا کل ایران است.…

ادامه مطلب

خانه صنایع دستی تهران

خانه صنایع دستی تهران

عودلاجان قلب تاریخی شهر تهران است؛ تهرانی که مدتهاست دیگر حال و هوای دلنشین و صمیمی پیشین را ندارد. حمام نواب نیز یکی از بناهای واقع در این محله است که در سال ۱۳۸۵ در فهرست آثار ملی ثبت و در اختیار شهرداری منطقه ۱۲ قرار گرفت و در سال ۱۳۸۵ الی ۱۳۸۸ مرمت شد.

   درب بسته نواب تنها به روی کسانی گشوده می شد که با عنوان گردشگر پا به کوچه پس کوچه های محله عودلاجان می گذاشتند و به روی ساکنان محله که تا چند سال پیش جهت استحمام از آن استفاده می کردند، بسته بود. پس از برگزاری جلسات مختلف، شهرداری منطقه ۱۲ با هدف ارج گذاری بر عناصر هویتی در بافت تاریخی، توسعه گردشگری، کارآفرینی و اشتغال زایی، با مشارکت اتحادیه سراسری صنایع دستی کشور و اتحادیه تعاونی های صنایع دستی استان تهران، این بنا را به عنوان مجموعه تاریخی-هنری با کاربری نمایشگاه و کارگاه …

ادامه مطلب

پارک آبشار، باغچــه محله

پارک آبشار، باغچــه محله

پارک آبشار در کوچه هداوند، با مساحت حدود ۹۰۰ مترمربع در بخش شرقی عودلاجان (محله امامزاده یحیی) واقع شده است. در جنوب پارک، خانه ارزشمند نصیرالدوله توسط سازمان میراث فرهنگی در دست مرمت است که با توجه به بافت محله از منظر محله و نگاه شهروندان دور نگاه داشته است.

   پارک آبشار با شرایط کنونی کالبدی آن به محلی امن برای بی‌خانمان‌ها، معتادان و رد و بدل مواد مخدر تبدیل شده است. به طوری که این شرایط، فضای نامناسبی برای ساکنان کوچه هداوند و به ویژه دانش آموزان مدرسه ابتدایی دخترانه بدر – در جنب این پارک – به‌وجود آورده است.

   از طرفی مطالعه و بررسی آماری ۱۰ درصدی از خانوارهای ساکن در کلان محله عودلاجان، نشان می دهد بیش از ۱۵ درصد از سرپرستان خانوار مرد بیکار هستند. بیکاری و وجود زنان سرپرست خانوار در این نمونه گیری،  حاکی از آن است که کارآفرینی …

ادامه مطلب