محلهی عودلاجان، با وسعت حدود ۱۵۰ هکتار و ۲۱ هزار و ۲۵۴ نفر جمعیت (سرشماری سال ۱۳۸۵) یکی از پنج محلهی تاریخی (هستهی اولیه) تهران است که امروزه با نابسامانی، گریز شدید جمعیت، تنزل اعتبار فعالیتها و ناهنجاریهای اجتماعی روبرو است.
بر اساس مصوبه ی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، محدوده ی بافت فرسوده در تهران و دیگر کلان شهرها و شهرهای بزرگ تعیین شده و تهیه ی طرح های مقاوم سازی، بهسازی و نوسازی این بافت ها، در دستور کار مسئولان دولتی و مدیریت شهری قرار گرفته است. در طرح جامع تهران (۱۳۸۵) نیز این محله، در اولویت اول بافت های فرسوده ی ارزشمند، معرفی شده و از سوی شهرداری تهران، سازمان نوسازی شهر تهران عهده دار تهیه ی طرح، برای محدوده های فرسوده شده است که مسئولیت آن را در محله ی عودلاجان، مهندسان مشاور باوند بر عهده دارند.
در میان سه گروه بافت های فرسودهی ارزشمند، نابسامان و حاشیه ای، مراکز ارزشمند تاریخی شهرها، تجدید حیات و روان بخشی آنها و تجهیزشان برای ایفای نقش پایدار مرکز شهری در آینده، از اهمیت و حساسیت ویژه برخوردار است. اعتبار بخشی اقتصادی – کارکردی، رواج فعالیت های معتبر و امروزی مانند گردشگری، ترویج زندگی فرهنگی، همراه با تثبیت و بازگشت ساکنان اصیل از ضرورت های باززنده سازی مرکز تاریخی تهران است.
طرح تجدید حیات و احیای محله ی عودلاجان با تاکید بر وجه اجتماعی و مشارکتی، به منظور ساماندهی، بهسازی و نوسازی و تجهیز این محله ی قدیمی در مرکز تهران تهیه شده است. هدف کلی طرح و راهبردهای توسعه و احیای محله به قرار زیر تعریف شد:
- هدف: تجدید حیات، تجهیز و احیای محله ی تاریخی عودلاجان، در جایگاه معتبرترین بخش از مرکز تاریخی تهران.
- راهبرهای اصلی توسعه و احیای محله:
- تامین مشارکت مردم (ساکنان و شاغلان) و نهادهای محله ای، بخش های عمومی، خصوصی و دولتی در سطوح برنامه ریزی، طراحی، فعالیت های عمرانی و ساخت و ساز و اداره ی محله.
- ساماندهی بافت فرسوده و ناکارآمد موجود، از طریق بهبود تاسیسات زیربنایی و تامین خدمات شهری متناسب با جمعیت و شرایط اجتماعی نامطلوب و احیا و احداث عرصه های همگانی.
- بهسازی و نوسازی بناها و فضاهای عمومی از طریق ارائه ی روش های تشویقی برای ساکنان و سرمایه گذاران.
- راهبردهای موضوعی ساماندهی محله ی عودلاجان که برخی از آن ها پیشنهاد می شود:
- ارتقا جایگاه و کیفیت محیط محله، در همجواری با محله ی بازار،
- اتخاذ سیاست ها و اجرای برنامه های غیر کالبدی،
- تاکید بر بازارچه ها و زیر بازارچه ها در مقام کانون های محله ای،
- افزایش نفوذ پذیری به منظور تامین دسترسی خدماتی و تقویت شبکه ی داخلی،
- برقراری پیوند کالبدی و فضایی و ارتباطی میان محله عودلاجان و بافت های پیرامونی،
- ایجاد ورودی ها و دروازه های شاخص سواره وپیاده از خیابان های اصلی پیرامونی به درون محله برای افزایش نفوذ پذیری بافت مسکونی،
- احیای محورهای اصلی محله ای در انطباق با گذرهای تاریخی و تجهیز آن ها،
- اتکای اصلی طرح به روش های مشارکتی است که در سه گام (۱) مشارکت میان بخش دولتی و بخش عمومی، (۲) مشارکت میان بخش عمومی و بخش خصوصی و (۳) شراکت بخش خصوصی و مردم (جامعه ی محلی) تبلور می یابد،
- مداخله های همه جانبه و یک پارچه (اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و…).
- راهبردهای موضوعی ساماندهی محله ی عودلاجان که برخی از آن ها پیشنهاد می شود:
انتظار می رود که با تحقق راهبردهای اصلی و موضوعی تجدید حیات محله ی تاریخی عودلاجان، چشم انداز زیر در آینده حاصل شود:
چشمانداز مصوب محلهی عودلاجان
عودلاجان، محلهای است زیبا و تاریخی با شهرت جهانی در مرکز تهران که اقوام و فرهنگ های متنوع ایرانی را با دلبستگی به محله، برای همنشینی مدنی گردهم آورده است. فعالیت های اقتصادی پر رونق توأم با رفاه اجتماعی محله، پذیرای گردشگران تهرانی، ایرانی و بینالمللی است که به ارزش های فرهنگی و بومی احترام می گذارند.
عودلاجان که از محله های امامزاده یحیی، پامنار و ناصرخسرو شکل گرفته، محیطی امن و پرآسایش است که مناسبت های مذهبی و ملی در آن باشکوه برگزار می شود. بناهای ارزشمند تاریخی آن استادانه مرمت شده و به همراه دیگر ساختمانهای مقاوم و تازهساز و هماهنگ با بافت محله، محیط زیستی پایدار فراهم آورده تا متکی بر زیرساختها و خدمات مجهز، پاسخگوی نیازهای امروز و فردای مردم باشد.
حرکت پیاده و دسترسی به امکانات تردد همگانی سبز در عودلاجان دارای اولویت است و مدیریت بحران ناشی از رویدادهای طبیعی، در آن هوشیارانه حضور دارد. محله با تشریک مساعی مستمر گروههای سازمان یافته ی محلی، ساکنان، صاحبان مشاغل و دستاندرکاران توسعه، روز به روز شرایط زندگی بهتری مییابد و آمیزهای همافزا از کارکردهای مسکونی، فرهنگی، هنری، آموزشی، گردشگری، تفریحی و تجاری محله را شب و روز سرزنده و پویا نگاه میدارد.
عودلاجان نمونهای موفق از تجدید حیات محلههای تاریخی به شمار میآید.
گروه جوانان محله جهت دستیابی به چشمانداز و برای رسیدن به تجدید حیات محله، گاهنامه خبری، فرهنگی و اجتماعی محله تاریخی عودلاجان را زیر نظر مدیریت بافت تاریخی و معاونت شهرسازی و معماری شهر تهران منتشر میکنند. هدف از انتشار آن، اطلاعرسانی و آگاهسازی مردم محله و مسئولان از وضعیت موجود محل، هویت تاریخی، فرهنگی و اجتماعی محله به عنوان یکی از مراکز تاریخی مهم کلان شهر تهران پایتخت دویست و چند ساله ایران و تحولات آن است.
موارد زیر را می توان به عنوان اهداف جانبی از نشر این گاهنامه برشمرد:
- تشکیل و نهادینه کردن گروه جوانان به منزله یکی از اقشار مهم ساکن محله،
- توسعه ظرفیت جوانان به منظور نقش پذیری و قبول مسئولیت در فرآیند توسعه محله با رویکرد مداخله مشارکتی (Community Engagement)،
- ارتقا هویت و تعلق محلی،
- آگاهی از ارزش های تاریخی – فرهنگی (مذهبی) موجود در محله،
- اطلاع مسئولان مدیریت شهری و دست اندرکاران توسعه از نظرات و پیشنهادات اقشار مختلف (ساکنین، کسبه و…) در فرآیند تحولات و توسعه.
اعضای هیئت تحریریه نشریه عودلاجان
- فریده شهباز طهماسبی، سردبیر
- مهسا قصری، دبیر سرویس خبری
- سمیه استوار، گزارشگر
- سارا صالح پور، نویسنده
- فاطمه شهباز طهماسبی، نویسنده و طنزپرداز
- فاطمه یامی، کاریکاتوریست
- مهدیه حق پرست، گرافیک و صفحه آرا
- مصطفی مرادی، عکاس
- عاطفه فراهانی، مسئول فنی و ویراستار
- لیلا بهادری، مسئول روابط عمومی و نویسنده
گروه جوانان محله جهت دستیابی به چشمانداز و برای رسیدن به
تجدید حیات محله، گاهنامه خبری، فرهنگی و اجتماعی محله تاریخی عودلاجان را زیر نظر
مدیریت بافت تاریخی و معاونت شهرسازی و معماری شهر تهران منتشر میکنند. هدف از
انتشار آن، اطلاعرسانی و آگاهسازی مردم محله و مسئولان از وضعیت موجود محل، هویت
تاریخی، فرهنگی و اجتماعی محله به عنوان یکی از مراکز تاریخی مهم کلان شهر تهران
پایتخت دویست و چند ساله ایران و تحولات آن است.