تاریخ ایران به ویژه در قرن معاصر و با وقوع دو انقلاب مهم مشروطیت و انقلاب ۵۷ تاریخ پر فراز و نشیبی است که حوادث بسیاری را از سر گذرانده است. استبداد داخلی، دخالت های خارجی و چگونگی برخورد جریان های فکری مختلف با مسائل سیاسی و فرهنگی و همچنین نقش مردم و تاثیر حضور آنان در تحولات سیاسی- اجتماعی، بسیار مهم است.

اگرچه بسیاری سعی کرده اند این انقلاب را در ردیف سایر انقلاب های دنیا قرار دهند، اما انقلاب اسلامی ایران به دلیل ویژگی هایی که دارد، از سایر جنبش های اجتماعی متمایز است. انقلاب مردمی و اسلامی ۵۷ بدون مرزبندی طبقاتی و گروهی است. به همین دلیل سیاستمداران و تحلیل گران سیاسی هیچ گاه نتوانستند جریانات و تحولات قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی را پیش بینی و تحلیل کنند. واقعیت این است که انقلاب ایران کاملا نوظهور بود و در تحلیل آن نیز نمی توان شیوه ها و روش های معمول را به کار گرفت. برای تحلیل انقلاب اسلامی ایران می توان اضلاع مکملی را در نظر گرفت که هر کدام در نوع خود ویژه است:
- رهبری؛ امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی با درایت، رهبری و هدایت جریانات و مبارزات انقلابی را بر عهده گرفت.
- نیروی­­­­ مردمی؛ حضور یکپارچه و متحد مردم در تمامی صحنه ها قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی که نیروی غیر قابل مقابله ای بود.
- اسلام و ارزش های آن؛ ارزش هایی چون ظلم ستیزی و همچنین تاریخ عاشورا که قیام علیه ظالم را ترویج و تشویق می کرد.
۲۲ بهمن ۱۳۵۷ نه تنها سرآغاز دوران جدیدی در تاریخ تحولات ایران بود، بلکه تغییرات زیادی را در سطح منطقه و عرصه ی بین المللی به دنبال داشت و مبدا شروع بسیاری از جنبش های آزادی خواهانه شد.